Procedury specjalne: skład celny, uszlachetnianie, odprawa czasowa

Kiedy warto rozważyć procedurę specjalną

Tranzyt, czyli przewóz towaru pod dozorem celnym między dwoma punktami, pomijamy w tym artykule.

Zasady wspólne

Komisja Europejska w materiale informacyjnym o procedurach specjalnych wskazuje kilka zasad wspólnych:

• Pozwolenie. Każda procedura poza wolnym obszarem celnym wymaga pozwolenia organu celnego. Organ może w określonych warunkach udzielić go ze skutkiem wstecznym do jednego roku.
• Warunki ekonomiczne. Jeśli pozwolenie może zaszkodzić interesom producentów unijnych, warunki ekonomiczne bada się na poziomie UE z udziałem grupy ekspertów Komisji. Dotyczy to przede wszystkim procedur przetwarzania.
• Zabezpieczenie. Poza wolnym obszarem celnym towary objęte procedurą specjalną muszą być objęte zabezpieczeniem długu celnego.
• Przemieszczanie. Towary objęte procedurą mogą być przemieszczane bez dodatkowych formalności, np. bez tranzytu.
• Towary ekwiwalentne. Organ może zezwolić na używanie towarów unijnych zamiast nieunijnych objętych procedurą (a przy uszlachetnianiu biernym odwrotnie).
• Zamknięcie procedury. Procedurę trzeba zamknąć: wywozem, dopuszczeniem do obrotu albo objęciem inną procedurą. Przy końcowym przeznaczeniu i uszlachetnianiu czynnym wymaga to formalnego rozliczenia.

Skład celny

Skład celny to miejsce zatwierdzone przez organy celne, w którym towary nieunijne czekają na dalsze przeznaczenie. Zapłata cła lub VAT z importu jest odroczona do chwili, gdy towar opuści procedurę albo zostanie objęty inną. Czas składowania nie jest ograniczony, chyba że charakter towaru stwarza zagrożenie dla zdrowia lub środowiska przy długim przechowywaniu.

Kodeks przewiduje cztery typy składów: publiczne typu I, II i III oraz prywatny. Mniejszy importer zwykle korzysta ze składu publicznego prowadzonego przez operatora logistycznego; prywatny ma sens przy stałych, dużych wolumenach.

Typowe zastosowania:

• zakup całego zbioru lub partii produkcyjnej i sprzedaż w transzach,
• towar, którego ostateczny rynek (UE lub eksport) nie jest jeszcze znany,
• oczekiwanie na zmianę stawki, kontyngent lub dokument pochodzenia.

Wolny obszar celny działa podobnie, ale jest wydzieloną strefą, a towary w nim nie wymagają pozwolenia ani objęcia procedurą. Przy wyprowadzaniu towaru stosuje się formalności wywozowe albo przywozowe.

Odprawa czasowa

Odprawa czasowa pozwala używać towaru nieunijnego w UE przez ograniczony czas, z przeznaczeniem do powrotnego wywozu. Towaru nie wolno przetwarzać. Maksymalny okres to 24 miesiące.

Zwolnienie może być całkowite albo częściowe. Przy częściowym płaci się za każdy miesiąc lub jego część 3% kwoty cła, które byłoby należne przy dopuszczeniu do obrotu; kwotę wpłaca się przy zamknięciu procedury. Przy odprawie czasowej nie stosuje się też VAT, akcyzy ani środków polityki handlowej.

Typowe zastosowania to maszyny na targach, sprzęt zawodowy, próbki handlowe, opakowania wielokrotnego użytku i sprzęt do testów. Do odprawy czasowej można też użyć karnetu ATA, wydawanego przez izby handlowe; ICC prowadzi system karnetów i jego cyfrową wersję eATA.

Końcowe przeznaczenie

Końcowe przeznaczenie to dopuszczenie towaru do obrotu ze zwolnieniem z cła lub obniżoną stawką pod warunkiem, że zostanie wykorzystany w określony sposób i w określonym czasie. Komisja podaje przykład przetwarzania ryb na przetwory. Jeśli warunki nie zostaną spełnione, należne jest pełne cło. Przy towarach nadających się do wielokrotnego użytku dozór celny trwa nie dłużej niż dwa lata od pierwszego użycia.

Informację o tym, czy dla danego kodu towaru istnieje stawka warunkowa, znajdziesz w TARIC. Klasyfikację opisujemy w artykule o kodach HS, CN i TARIC.

Uszlachetnianie czynne

Uszlachetnianie czynne pozwala przetwarzać w UE towary nieunijne z zawieszeniem cła i podatków. Wyroby przetworzone można:

• wywieźć, unikając cła,
• dopuścić do obrotu, co według Komisji oznacza niższe cło,
• a odpady z przetwarzania również można dopuścić do obrotu z niższym cłem.

Towary przez cały czas zachowują status nieunijny. Organ celny wskazuje w pozwoleniu termin zamknięcia procedury. Procedura ma sens np. przy konfekcjonowaniu, uszlachetnianiu surowców czy naprawach sprzętu dla klientów spoza UE.

Uszlachetnianie bierne

Uszlachetnianie bierne działa odwrotnie. Towar unijny wyjeżdża do przetworzenia poza UE, a po powrocie płaci się cło tylko od wartości dodanej, czyli kosztu przetworzenia, a nie od wartości całego wyrobu. Przy nieodpłatnej naprawie gwarancyjnej lub wymianie wadliwego towaru cło nie jest należne. Kodeks przewiduje też system wymiany standardowej i uprzedni przywóz produktu zastępczego.

Jak zacząć

1. Opisz przepływ towaru: skąd, dokąd, co się z nim dzieje i jak długo.
2. Sprawdź klasyfikację i stawki; oszczędność musi przewyższać koszt pozwolenia, zabezpieczenia i ewidencji.
3. Zapytaj agencję celną lub operatora składu o dokumentację i ewidencję wymaganą dla procedury.
4. Złóż wniosek o pozwolenie do organu celnego i ustal formę zabezpieczenia.
5. Przygotuj system rozliczania: każdy towar objęty procedurą musi dać się powiązać z jej zamknięciem.

Procedury specjalne dotyczą strony celnej; umowa handlowa musi to uwzględnić, np. przez odpowiednią regułę Incoterms i dokumenty pochodzenia. Zasady zwykłej odprawy opisujemy w artykule odprawa celna krok po kroku. Hiram nie prowadzi odpraw celnych, ale pomaga znaleźć dostawców i odbiorców oraz porównać oferty według łącznego kosztu dostawy; zobacz rynek.

Źródła

• Komisja Europejska: Special Procedures (other than transit), UCC Quick Info (PDF) (otwiera się w nowej karcie)
• Komisja Europejska: Customs transit, ATA and temporary admission (otwiera się w nowej karcie)
• ICC: ATA Carnet (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny, EUR-Lex (otwiera się w nowej karcie)