Demurrage i detention: opłaty za kontener i jak ich uniknąć

Definicje

Terminologia bywa różna w zależności od armatora i kraju, ale w transporcie kontenerowym przyjęło się rozróżnienie opisane przez Maersk:

• Demurrage liczy czas, jaki pełny kontener spędza na terminalu: od wyładunku ze statku lub pociągu do odbioru z bramy terminalu.
• Detention liczy czas, jaki kontener spędza poza terminalem: od odbioru pełnego kontenera do zwrotu pustego do portu lub depot.
• Czas wolny (free time) to okres, w którym armator nie pobiera opłat za korzystanie ze sprzętu.

Przy eksporcie kierunek jest odwrotny. Detention biegnie od wydania pustego kontenera nadawcy do jego powrotu na terminal, a demurrage od wjazdu pełnego kontenera na terminal do załadunku na statek.

Demurrage armatora to nie to samo co opłaty magazynowe terminalu (storage). W niektórych portach armator łączy obie pozycje w jedną taryfę, w innych przyjdą dwie osobne faktury.

Jak liczy się czas wolny

Taryfy armatorów różnią się w kilku szczegółach, które decydują o kwocie na fakturze:

Przykładowo w taryfie Atlantic Container Line opłaty demurrage zaczynają się o 00:01 pierwszego dnia po upływie czasu wolnego, a początek liczenia zależy od portu: w jednym to pierwszy dzień kalendarzowy po wyładunku statku, w innym pierwszy dzień roboczy. To pokazuje, że nie ma jednej reguły dla wszystkich portów; trzeba czytać taryfę konkretnego armatora dla konkretnego portu.

Skąd biorą się opłaty

Większość przypadków ma kilka typowych przyczyn:

• Dokumenty. Oryginał konosamentu nie dotarł na czas, faktura ma błędy, brakuje świadectwa pochodzenia lub certyfikatu. Przegląd dokumentów w artykule dokumenty w handlu międzynarodowym.
• Odprawa celna. Zatrzymanie do kontroli, wątpliwości co do klasyfikacji, brak numeru EORI. Proces opisujemy w tekście o odprawie celnej krok po kroku.
• Płatność. Przy inkasie dokumentowym lub akredytywie bank wydaje dokumenty dopiero po zapłacie lub akceptacji; opóźnienie po stronie kupującego to dni na terminalu. Więcej w artykule o warunkach płatności.
• Transport lądowy. Brak dostępnych samochodów lub okien czasowych na terminalu.
• Magazyn odbiorcy. Kontener stoi pod rampą, bo nie ma miejsca lub ludzi do rozładunku.
• Zwrot pustego kontenera. Depot wskazany przez armatora jest daleko albo nie przyjmuje kontenerów w danym dniu.

Jak ograniczyć opłaty w praktyce

1. Sprawdź czas wolny przed bookingiem. Poproś spedytora lub armatora o czas wolny dla konkretnego portu i rodzaju kontenera na piśmie, nie ogólnie.
2. Kup dodatkowe dni z góry. Maersk wprost wskazuje, że dodatkowe dni detention można wykupić przy rezerwacji. Zwykle jest to tańsze niż opłaty naliczone po fakcie.
3. Przygotuj dokumenty przed przypłynięciem. Przy stałym dostawcy rozważ list przewozowy morski (sea waybill) lub zwolnienie telex release zamiast oryginałów konosamentu, jeśli zabezpieczenie płatności na to pozwala.
4. Zgłoś towar do odprawy wcześniej. Unijny kodeks celny (art. 171) pozwala złożyć zgłoszenie celne przed przewidywanym przedstawieniem towaru organom celnym; ustal to z agencją celną.
5. Zaplanuj transport i rozładunek. Zarezerwuj samochód i okno na terminalu, zanim statek zawinie, i uzgodnij z magazynem termin rozładunku.
6. Monitoruj terminy. Zapisz datę końca czasu wolnego dla każdego kontenera i porównuj z faktycznym wydaniem i zwrotem.

Co negocjować z armatorem lub spedytorem

Przy regularnych wolumenach czas wolny i warunki opłat są przedmiotem negocjacji. Warto zapisać w umowie lub ofercie:

• liczbę dni wolnych osobno dla importu i eksportu oraz dla każdego rodzaju sprzętu,
• czy dni są kalendarzowe czy robocze i od jakiego zdarzenia liczy się bieg,
• czy czas wolny jest łączony, co daje elastyczność między terminalem a magazynem,
• stawki po upływie czasu wolnego dla każdego progu,
• wyłączenie opłat za dni, w których odbiór był niemożliwy z przyczyn po stronie terminalu lub armatora,
• termin wystawienia faktury i sposób reklamacji, z wymaganymi danymi: numer kontenera, daty, podstawa naliczenia.

Kto płaci: umowa sprzedaży

Reguły Incoterms 2020 rozdzielają koszty transportu i ryzyko, ale nie wymieniają demurrage ani detention z nazwy. W praktyce opłaty ponosi strona, która ma relację z armatorem i kontroluje dany etap, lecz spory między sprzedającym a kupującym są częste, np. gdy kontener utknął przez błąd w dokumentach sprzedającego. Dlatego warto dopisać do kontraktu, kto odpowiada za opłaty wynikające z opóźnień w dokumentach, płatności i odbiorze.

Na Hiram każda oferta cenowa zawiera regułę Incoterms 2020 z miejscem, a ustalenia z negocjacji zapisywane są w kolejnych, wersjonowanych rundach, więc da się później sprawdzić, co strony uzgodniły w sprawie terminów i dokumentów. Jeśli szukasz dostawcy lub odbiorcy, zobacz aktualne oferty i zapytania.

Źródła

• Maersk: What is demurrage and detention in shipping for buyers? (otwiera się w nowej karcie)
• Atlantic Container Line: Free time, demurrage and detention (otwiera się w nowej karcie)
• Komisja Europejska: Customs declaration (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny, EUR-Lex (otwiera się w nowej karcie)